Poradnik: gatunki, klasyfikacja i rodzaje gier planszowych
Spis treści
- Jak poprawnie klasyfikować gry planszowe (ta strona);
- Podstawowe rodzaje gier planszowych;
- Formaty interakcji między graczami;
- Popularne mechaniki;
- Tematyki i settingi;
- Jak wybrać grę dla siebie;
- Słownik pojęć gier planszowych;
- Gry hybrydowe i gry z aplikacją cyfrową;
- Kup gry planszowe — sklep klubu;
- Dodatki i aplikacje do gier planszowych.
1. Jak poprawnie klasyfikować gry planszowe
Nie istnieje jedna uniwersalna metoda klasyfikacji. Polskie sklepy i wydawcy zwykle grupują gry według odbiorcy i rodzaju doświadczenia — rodzinne, strategiczne, kooperacyjne, przygodowe, logiczne, karciane. Serwis BoardGameGeek stosuje natomiast dwa osobne podziały: kategorie (tematyka lub ogólna charakterystyka) oraz mechaniki (konkretne zasady, za pomocą których gracze podejmują decyzje).
Nie myl pojęć
„Fantasy” to temat. „Kooperacja” to format interakcji. „Rozstawianie robotników” to mechanika. „Euro” to szerszy typ projektu i doświadczenia z gry. Jedna gra może jednocześnie należeć do wszystkich tych grup.
Cztery osie podziału
Najprościej zapamiętać, że każdą grę planszową opisują cztery niezależne od siebie osie. Kiedy je rozdzielisz, cała reszta nazewnictwa przestaje być myląca.
- Temat i setting — o czym opowiada gra: fantasy, kosmos, historia, kryminał, gospodarka. To warstwa fabularna, która nie mówi nic o zasadach. Dwie gry o smokach mogą działać zupełnie inaczej.
- Format interakcji — jak gracze na siebie wpływają: rywalizacja każdy na każdego, współpraca przeciwko grze, tryb półkooperacyjny z ukrytymi celami, drużyny albo gra solo. To zwykle pierwsza rzecz, którą warto ustalić przy wyborze tytułu na wieczór.
- Mechanika — konkretne zasady podejmowania decyzji: rozstawianie robotników, budowanie talii, licytacja, kontrola obszaru, rzut kośćmi z zarządzaniem ryzykiem. Jedna gra łączy zwykle kilka mechanik naraz.
- Typ projektu — filozofia całości. Euro stawia na optymalizację, ograniczoną losowość i pośrednią rywalizację. Ameritrash na fabułę, klimat i widowiskowe zwroty akcji. Między tymi biegunami mieści się większość współczesnych tytułów.
Od czego zacząć
Jeśli dopiero wchodzisz w świat planszówek, nie zaczynaj od wyboru gatunku. Zacznij od trzech pytań: ile osób będzie grać, ile masz czasu i czy wolisz rywalizować, czy współpracować. Odpowiedzi na nie zawężają wybór skuteczniej niż jakakolwiek klasyfikacja.
Dobra zasada praktyczna: pierwsza gra wieczoru powinna być prostsza, niż wydaje się grupie. Lepiej skończyć partię z niedosytem i sięgnąć po coś cięższego, niż utknąć w połowie zasad i zakończyć wieczór na tłumaczeniu instrukcji.
W naszym klubie w Warszawie tytuł dobieramy pod skład stołu, a zasady tłumaczy ktoś, kto grę zna. Jeśli chcesz sprawdzić kilka gatunków bez kupowania pudełek, to najprostsza droga.